Μια σελίδα για τον παγκόσμιο ΠΟΝΤΙΑΚΟ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟ: Ιστορία - Μουσική - Κοινότητες
Α web page dedicated to promote the awareness of the HELLENIC PΟΝΤΙΑΝ culture

Η ΣΑΝΟ ΧΑΛΟ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΡΗ ΤΗΣ ΘΙΑ ΕΤΥΧΑΝ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗΣ ΥΠΟΔΟΧΗΣ
ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΑΝΤΩΝΙΟ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
 

εφημερίδα ΕύΞΕΙΝΟΣ ΠΟΝΤΟΣ  Ιούλιος 2001

Η Ευθυμία Χάλο θυμήθηκε τη γιαγιά της φτιάχνοντας ποντιακές παραδοσιακές πίτες

Η Σάνο Χάλο διανύει την ένατη δεκαετία της ζωής της. Επιβιώνοντας της ποντιακής γενοκτονίας από τους Τούρκους το 1919, παντρεύτηκε με προξενιό στα 15 της κι από τον Αγιο Αντώνιο του Πόντου εκπατρίστηκε στην Αμερική. Αναζητώντας επί ογδόντα ολόκληρα χρόνια την οικογένειά της, λιγότερο σταθερά πια από το βάρος των χρόνων και των αναμνήσεων, την οδήγησαν την Παρασκευή 8 Ιουνίου 2001 στον Αγιο Αντώνιο Θεσσαλονίκης...

Την υποδέχτηκαν ως "γιαγιά Θυμία", τη "γιαγιά μας", που ξανάρθε στα χώματα τα οποία ενώνουν με δεσμούς αίματος τους Ελληνες του Πόντου. Ηταν εκεί όσοι απέμειναν από τους Πόντιους πρόσφυγες που δημιούργησαν τον Αγιο Αντώνιο λίγο μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, εκεί, δίπλα στην προσφυγομάνα Θεσσαλονίκη. Ανάμεσά τους, η 88χρονη Σοφία Κιζιρίδου και η συνομήλική της Κυριακή Τουλκερίδου. Τα άσπρα μαλλιά και οι ρυτίδες δεν ήταν τα μοναδικά κοινά τους σημεία. Το κυριότερο ήταν οι ρίζες τους, που τις πότισαν ροδόσταμο για να τις κρατήσουν γερά, χάρισμα στις επόμενες γενεές, που έδωσαν κι αυτές το "παρών" τους στο συγκινητικό συναπάντημα.

"Βρήκα την οικογένειά μου, που τόσον καιρό έψαχνα!" είπε με δάκρυα χαράς η Σάνο (Ευθυμία) Χάλο. τη στιγμή που έπιασε τον κλώστη κι άρχισε να ανοίγει φύλλο για να φτιάξει την μπερέκ, την παραδοσιακή ποντιακή πίτα.

Μέσα στο φούρνο όπου ετοίμαζαν τις πίτες, ήταν περιτριγυρισμένη από τις γυναίκες του Γυναικείου Αγροτικού Συνεταιρισμού Παραδοσιακών Προϊόντων Αγίου Αντωνίου. Φαινόταν να γυρίζει πολλά χρόνια πίσω, εκεί στα χώματα της αγαπημένης της πατρίδας.

"H μητέρα μου φτιάχνει συχνά ποντιακές πίτες. Τώρα όμως θυμήθηκε τη γιαγιά της, ήταν σαν να την έβλεπε μπροστά της", είπε η κόρη της, Θία Χάλο, συγγραφέας του βιβλίου "Ούτε το ονομά μου", ένα αφηγηματικό εγχείρημα που ζητά δικαίωση για την Ποντιακή Γενοκτονία. "Με κάνατε να νιώθω περήφανα που είμαι Πόντια", είπε η Θία Χάλο νωρίτερα στους δεκάδες κατοίκους του Αγίου Αντωνίου, που επιφύλαξαν στην ίδια και τη μητέρα της μια ζεστή υποδοχή στον ιερό ναό και στο πολιτιστικό και πνευματικό κέντρο.

"Ψάχνω ανάμεσά σας πρόσωπα που να θυμίζουν την οικογένειά μου. Κοιτάζω τα πρόσωπά σας  μήπως δω κάποιο από τη δική μου οικογένεια. Γράφοντας την ιστορία του Αγίου Αντωνίου, συνδέθηκα ψυχικά με όλον τον κόσμο του. Εγινα ένα μέρος του χωριού και η τιμή που κάνετε σε μένα και στην μητέρα μου μας έχει συγκλονίσει", είπε με δάκρυα στα μάτια η συγγραφέας του "Ούτε το ονομά μου", αποκαλύπτοντας ότι "η μητέρα μου έχει βάλει πείσμα να βρει τους ανθρώπους της και κάθε μέρα λέει όλα τα ονόματα της οικογένειάς της μην τυχόν και τα ξεχάσει¨.

Η γιαγιά Κυριακή και η γιαγιά Σοφία κάθονταν στις πρώτες σειρές στο πνευματικό κέντρο, απέναντι από την Σάνο Χάλο. Και οι τρεις τους ήταν γεμάτες χαρά, έστω κι αν δεν μπορούσαν να θυμηθούν, παρά τις προσπάθειες των συγγενών τους, κάτι που να τους συνδέει από τον Αγιο Αντώνιο του Πόντου. Αυτές είχαν φύγει με τον ξεριζωμό από τη θάλασσα. Θυμήθηκαν ότι στο χωριό, τότε, ήταν τρεις οι οικισμοί, συμβολίζοντας τα τρία δάκτυλα του όρκου. Εχω καταρράκτη στα μάτια, δε βλέπω καλά, αλλά χαίρομαι πολύ που είναι εδώ η συμπατριώτισσα μου. Γι' αυτό κι εγώ είμαι εδώ. Δεν μπορώ να ξεχάσω αυτά που τραβήξαμε τότε", είπε η γιαγιά Κυριακή.

"Εχετε το ίδιο αίμα με μας", τόνισε ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Βασιλικών, Αλέξης Κυρμανίδης, όταν διάβασε το ψήφισμα με το οποίο η Σάνο και η Θία Χάλο ανακηρύσσονταν επίτιμοι δημότες του Αγίου Αντώνιου.

Ολοι, πάντως, υποσχέθηκαν να βοηθήσουν, όπως μπορούν, για να βρεθούν τα μέλη της οικογένειάς τους. "Δεν είναι περισσότεροι από δέκα αυτοί που ζουν από τότε που κτίστηκε το χωριό, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Σήμερα, με την τελευταία απογραφή, ζουν 1.200 κάτοικοι. Δεν αποκλείεται η Σάνο Χάλο να έχει κάποια ξαδέρφια εδώ", είπε ο πρόεδρος του Δημοτικού Διαμερείσματος Αγίου Αντώνιου, Βασίλης Κατερτζίδης. "Ευχαριστώ, από τα βάθη της καρδιάς μου.

Είστε ιδιαίτερα πολύτιμοι για μένα. Να είστε πάντα γεροί, να σας έχει ο Θεός καλά", είπε με δάκρυα στα μάτια η Σάνο Χάλο, όταν παρέλαβε τις ιερές εικόνες της Παναγίας και του Αγίου Αντωνίου, ένα καντηλάκι κι ένα παραδοσιακό ποντιακό πιάτο με λίγο χώμα από την εκκλησία, τα οποία της προσέφερε ο ιερέας του Αγίου Αντωνίου και εκπρόσωποι των δημοτικών αρχών.

Αρκετοί κάτοικοι στον Αγιο Αντώνιο Θεσσαλονίκης δεν απέκλεισαν το ενδεχόμενο να βρίσκονται εκεί συγγενείς της Ευθυμίας Χάλο. Οπως είπε ο ιερέας του χωριού πατήρ Ιωάννης Ιωαννίδης, "οι περισσότεροι άνθρωποι στα προσφυγικά χωριά έχασαν δικούς τους ανθρώπους στη Μικρασιατική καταστροφή και στη γενοκτονία των Ποντίων και πολλοί από αυτούς στο πρόσωπο της κ. Χάλο θα ήθελαν να βρουν ένα δικό τους συγενικό πρόσωπο".

ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΑΝΤΩΝΙΟ ΤΟΥ ΚΙΛΚΙΣ

Θερμή υποδοχή επεφύλαξαν οι κάτοικοι του Αγίου Αντωνίου Κιλκίς στη Θία και Σάνο Χάλο κατά τη διάρκεια της επίσκεψής τους, το Σάββατο 9 Ιουνίου 2001. Μεταξύ αυτών που τους υποδέχτηκαν ήταν ο νομάρχης Κιλκίς Θόδωρος Παραστατίδης, ο δήμαρχος Κρουσίων Γιώργος Γαβριηλίδης και ο τέως δήμαρχος Κιλκίς και νυν πρόεδρος της ΤΕΔΚ Τάσος Αμανατίδης. Μαζί με αυτούς όλοι οι κάτοικοι του χωριού, αλλά και Πόντιοι από τα γύρω χωριά που ήθελαν να γνωρίσουν από κοντά τις δυο γυναίκες. Αρκετοί από αυτούς αναζήτησαν ακόμη και συγγενικές "ρίζες" και καταβολές. Ανάμεσά τους και η σεβάσμια γερόντισσα Παρθένα Τσαρίδου από τον Αγιο Μάρκο, την οποία οι αφηγήσεις της Σάνο (Ευθυμίας) Χάλο "άγγιξαν" όσο κανέναν άλλο, και η οποία περιέγραψε με το δικό της γολγοθά και τα βιώματα της, μεταφέροντας στους παρευρισκομένους το σκηνικό εκείνης της εποχής.

Λίγο πριν τη συνεστίαση, που παρετήθηκε προς τιμήν των δύο σημαντικών για το χωριό επισκεπτριών, χαιρετισμό με αναφορές τόσο στο περιεχόμενο της επίσκεψης, αλλά και του βιβλίου, απηύθυναν ο καταγόμενος από τον Αγιο Αντώνιο Χρήστος Παρασκευόπουλος και ο δήμαρχος Κρουσίων Γιώργος Γαβριηλίδης, ενώ αμέσως μετά απονεμήθηκε στην σάνο (Ευθυμία) Χάλο τιμητική αναμνηστική πλακέτα, από τον πρόεδρο του πολιτιστικού συλλόγου Αγίου Αντωνίου "Τα Κρούσια", Θόδωρο Αυγιτίδη.

Ο κ. Γαβριηλίδης, δεσμεύτηκε εκ μέρους του δημοτικού συμβουλίου να προχωρήσει τις διαδικασίες για την παραχώρηση οικοπέδου στον Αγιο Αντώνιο στις δύο κυρίες, ως πράξη οριστικής επασύνδεσης με το γενέθλιο τόπο, την δική τους "Ιθάκη", ενώ ανακοίνωσε την απόφαση έκτακτης συνεδρίασης του δημοτικού συμβουλίου για να ανακηρυχθούν επίτιμες δημότισσες.

Ο 72χρονος Γεώργιος Παρασκευόπουλος, είναι ένας από τους 130 κατοίκους του Αγίου Αντωνίου Κιλκίς, παραβρέθηκε συγκινημένος στην υποδοχή που επιφύλαξαν στη συμπατριώτισσα τους. "Θυμάμαι τις διηγήσεις της μητέρας μου Χριστοδούλας από τις τραγικές ημέρες εκείνες του ξεριζωμού, να μιλά για την χαμένη πατρίδα, την περιοχή Αγιος Αντώνιος της Ορντού. Ομως θυμάμαι τον πόνο και τα δάκρυα που έβλεπα στα μάτια της.

Ηρθε στην Ελλάδα μαζί με τον πατέρα της Κωνσταντίνο και τη μεγαλύτερη αδελφή της Μαρία, αφήνοντας πίσω της μια ολόκληρη οικογένεια. Τη μητέρα τους Μανουσάκα, που πέθανε στην εξορία, τις αδελφές Παρθένα, Ευθυμία (Θυμία), τον Γιάννη και την μικρή Ζωή. Η Ευθυμία ήταν πιο μικρή από τη μητέρα μου και ο Γιάννης μικρότερος από την Ευθυμία. Θυμάμαι την αδελφή της μητέρας μου που έλεγε πως κουβαλούσε στην πλάτη της, τον Γιάννη και η μάνα μου τη Ζωή. Στο δρόμο ο Γιάννης πέθανε και η Μαρία τον έθαψε σκάβοντας με τα χέρια της. Η Χριστοδούλα, η μάνα μου, δώδεκα χρονών τότε εξαντλημένη κι αυτή από τις κακουχίες, ανήμπορη να κουβαλά τη Ζωή την άφησε στο δρόμο με σκοπό να γυρίσουν να την πάρουν. Δεν μπόρεσε ποτέ να ξεχάσει και να συγχωρέσει τον εαυτό της μέχρι που πέθανε. Για την Ευθυμία και την Παρθένα δεν ξέρω πολλά, πως χάθηκαν, αν πέθαναν ή αν τις έδωσαν σε κάποιο σπίτι.

Οι συμφορές έγιναν κοντά στην πόλη Ντιγιάρ-μπακίρ, στην ανατολική Τουρκία. Διαβάζοντας το βιβλίο σας, διαπίστωσα πολλά κοινά με την ιστορία της μητέρας μου. Δεν ξέρω αν απ' όλα αυτά προκύπτει κάποια σχέση η συγγένεια με την κ. Χάλο. Ξέρω, όμως πως το βράδυ της παρουσίασης του βιβλίου σας στην Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης, τα μάτια της κ. Χάλο και η έκφραση του προσώπου της, μου θύμισαν την μητέρα μου", κατέληξε ο κ. Παρασκευόπουλος.

Στη συνέχεια χαιρετισμό απηύθυνε ο κ. Γαβριηλίδης, αναφερόμενος στην επιστροφή της Ευθυμίας και της Θίας Χάλο, στην "εστία" τους, τη συνέχεια της ποντιακής "μήτρας" και σε ανάμνηση της επίσκεψης χάρισε στις δύο κυρίες, δύο βιβλία. Το πρώτο, "Η παρευξείνια διασπορά" του Βλάση Αγτζίδη και το δεύτερο, "Πόντος-Ανατολία" της Λίζας Εβερτ.

webmaster  trapezounta@yahoo.com  © May 1999 

Trapezounta.com is an independent website not affiliated with any organization or institution